Een filmpje aan tijdens het koken. Even snel een tablet erbij in de wachtkamer. Herkenbaar? Voor veel ouders en leerkrachten is digitale media een handige oplossing in drukke momenten. En dat is oké. Maar wist je dat jonge kinderen in Nederland gemiddeld 86 minuten per dag schermtijd hebben – meestal alleen? Terwijl samen media gebruiken zoveel méér oplevert. Het zorgt voor plezier, beter begrip van wat ze zien en versterkt de band met jou als volwassene. Toch blijkt uit onderzoek dat veel kinderen zelden samen met een ouder of leerkracht een filmpje kijken of een spel spelen. En precies daar ligt een kans.
In deze blog deel ik hoe we die kans kunnen grijpen – met inzichten uit het Iene Miene Media-onderzoek 2025, mijn boek Tikke Takke Toetsenbord, de speurtocht in de bibliotheek en vooral: met praktische tips om van schermtijd samen-tijd te maken.
Schermtijd samen maakt het verschil
Ik merk het zelf ook: wanneer ik met kleuters in de klas een educatief filmpje kijk en ondertussen opmerkingen maak of vragen beantwoord, dan zie ik hun oogjes oplichten. We zitten dan niet passief naast elkaar, maar beleven het samen. Die interactie – “Kijk eens, dat is grappig, zie jij wat er gebeurt?” – zorgt ervoor dat media een positieve invloed hebben. In plaats van alleen maar consumeren, verwerken kinderen de inhoud actief. Samen met media aan de slag gaan is dus niet alleen gezelliger, het helpt kinderen ook om beter te snappen wat ze zien en ervan te leren.
Bewust gebruiken (ook als je even druk bent)
We weten allemaal wel dat samen kijken of spelen met media het beste is. Toch is de praktijk soms lastig. Als ouder sta je bijvoorbeeld te koken en zet je gauw een filmpje op voor je kleuter, zodat jij even je handen vrij hebt – herkenbaar? Ik doe het ook weleens. En weet je, dat is helemaal oké. Media hoef je niet te verbieden; het gaat erom dat je ze bewust inzet. Een kort schermmoment kan op zulke drukke momenten even uitkomst bieden zonder schuldgevoel.
Wat wel helpt, is vooraf slim kiezen wat je kind kijkt. Bijvoorbeeld: maak een speciaal mapje op je tablet met een paar geschikte filmpjes of apps voor die kookmomenten. Kies voor content die jullie samen al eens hebben bekeken en waar je kind dol op is. Van herhaling leert je kind namelijk ook weer nieuwe dingen ontdekken. Zo blijft het filmpje interessant én weet jij zeker dat de inhoud veilig en passend is. Na het koken kun je even navragen wat er in het filmpje gebeurde of samen het liedje nazingen dat voorbij kwam. Op die manier wordt zelfs een “filmpje aan tijdens het koken”-moment achteraf weer iets gezamenlijks.
Het punt is: mediagebruik hoeft niet zwart-wit te zijn. Je hoeft jezelf niet voor de kop te slaan als je je kind een tablet geeft zodat jij iets kunt afmaken. Liever bewust kiezen wat en wanneer, dan rigide alles verbieden. Kinderen leren er namelijk ook van als je af en toe grenzen aangeeft én alternatieven biedt. Zeg bijvoorbeeld niet “Tablet weg, dat mag niet”, maar “We gaan nu even iets anders leuks doen”. En misschien later op de dag samen wél dat leuke spel op de tablet spelen, maar dan samen op de bank. Zo leert je kind dat media met mate en met aandacht gebruikt kunnen worden.
Lees hier het hele Iene Miene Media-Onderzoek
Technologie komt tot leven: Tikke Takke Toetsenbord
Ik geloof heilig in de kracht van samen ontdekken. Daarom heb ik samen met Juf Sanne iets bijzonders gemaakt: ons boek Tikke Takke Toetsenbord. Dit is een interactief versjesboek waarin de digitale wereld op speelse wijze tot leven komt. We hebben vrolijke, ritmische versjes geschreven over herkenbare technologie-thema’s, van robots tot tablets. Kinderen van nu groeien op met smartphones en apps, en met dit boek willen we die wereld op een leuke en leerzame manier in hun belevingswereld brengen.
Het boek heeft prachtige illustraties (dankzij illustrator Paco Vink) en op elke zoekplaat staat een QR-code verstopt. Wat er gebeurt als je die code scant? Dan hoor je míj, Meester Sander, via je telefoon of tablet een verhaaltje vertellen en een extra opdracht geven! Stel je voor: je leest samen een versje over een robot, je kind wijst enthousiast de robot aan op de tekening, en vervolgens scannen jullie de QR-code bij de grote plaat. Samen gaan we opzoek naar alle technologie in de grote plaat. Zo wordt lezen een actief media-avontuur. Je bent samen bezig – met het boek én met media – en dat maakt het dubbel zo leuk.
De reacties van kinderen zijn geweldig. Ze roepen: “Nog een keer!” en springen op om mee te doen. Technologie voelt ineens minder als iets “digitaals” en meer als iets tastbaars en interactiefs. Precies wat we willen bereiken tijdens de Media Ukkie Dagen: laten zien dat media en boeken hand in hand kunnen gaan.
Klik hier om Tikke Takke Toetsenbord te bestellen.
Ga je mee op speurtocht? (Media Ukkie Dagen in de bibliotheek)
Tijdens de Media Ukkie Dagen 2025 (van 4 t/m 11 april) breng ik Tikke Takke Toetsenbord en het idee van samen media gebruiken tot leven in de bibliotheek. In bijna alle bibliotheken in Drenthe ligt een Tikke Takke Speurtocht voor je klaar. Peuters en kleuters (ongeveer 2 tot 6 jaar) kunnen samen met hun (groot)ouders op ontdekkingsreis door de bieb. Jullie gaan op zoek naar verborgen QR-codes tussen de boekenplanken. Elke keer als je er een vindt en scant, vertel ik via je telefoon een leuk verhaaltje en krijgen jullie een opdracht. Het is net een schattenjacht, maar dan met verhalen en media. Zo ontdek je spelenderwijs hoe leuk media en boeken samen kunnen zijn – zelfs in de bibliotheek!
De speurtocht is gratis en gedurende de hele week tijdens openingstijden te doen. Je hoeft je niet aan te melden; je kunt gewoon binnenlopen wanneer het jullie uitkomt en meteen beginnen. Bij de balie ligt een antwoordenblad klaar en dan kan het avontuur van start. Reken op ongeveer 30 minuten aan plezier. Natuurlijk ga ik de speurtocht ook doen met mijn eigen kinderen. Echt, de bibliotheek is deze week niet alleen de plek voor boeken, maar ook voor interactieve media-ontdekkingen.
Ik nodig jullie van harte uit: kom gezellig speuren! Of het nu in Meppel, Assen, Coevorden of een andere Drentse bieb is – overal staat mijn speurtocht voor jullie klaar. Het is mijn manier om ouders en kinderen samen iets nieuws te laten beleven.
Tips om samen met media aan de slag te gaan
Natuurlijk hoef je niet te wachten op een speurtocht om samen met media aan de slag te gaan. Hieronder deel ik een paar praktische tips en ideeën waarmee je thuis (of in de klas) media op een leuke manier samen kunt ontdekken. Probeer er eens één uit en ervaar hoeveel plezier het oplevert als je samen bezig bent!
- Kleurplaten tot leven met Quiver: Deze gratis app laat ingekleurde kleurplaten via augmented reality tot leven komen. Kleur samen een tekening in, open de Quiver-app en richt de camera erop – voilà, de tekening springt in 3D uit het papier en danst of speelt een spelletje met jullie (Quiver – 3D Coloring App – Mediasmarties). Wedden dat je kind lacht van verbazing?
- Maak muziek met Chrome Music Lab: Ga samen muziek maken en ontdekken op de website Chrome Music Lab. Geen instrument nodig – op deze site kunnen kinderen klikken, tekenen en experimenteren met geluid. Bouw samen een eigen deuntje of ritme. Het is eenvoudig, visueel en je krijgt meteen resultaat. Ideaal om een regenachtige middag creatief te vullen met klanken.
- Tekeningen animeren met Sketch (Meta Demo): Heeft je kind een fantasiefiguur getekend? Met de website sketch.metademolab.com kun je samen die tekening uploaden en animeren. De figuur gaat daarna bewegen en komt tot leven op het scherm! Jouw kind ziet zijn eigen creatie een sprongetje maken of lopen. Dat is magie toch? Bespreek samen wat jullie figuurtje doet of zegt in zijn nieuwe leven.
- Spelenderwijs leren met Osmo: Osmo is een interactief spelsysteem voor de iPad waarbij je met echte spelmaterialen speelt. Leg fysieke puzzelstukjes, woordkaartjes of tekeningen neer en zie hoe de iPad daarop reageert. Kinderen vinden het fantastisch om samen met papa, mama of de juf te puzzelen met Osmo, omdat het tastbare en digitale samenkomen. Van woordjes leggen tot vormen namaken – jullie doen het samen en de app geeft feedback.
- Stop-motion film met Piximakey: Maak jullie eigen filmpje! Met de Piximakey stopmotion-kit (of een andere stopmotion-app) kunnen kinderen al vanaf jonge leeftijd eenvoudig animatiefilmpjes maken. Zet samen een paar speelgoedfiguurtjes op tafel, download de gratis Piximakey-app en maak foto’s terwijl je de poppetjes steeds een klein stukje verplaatst. Frame voor frame komt er een verhaal tot leven. Laat je kind de regisseur zijn en verzin samen een verhaallijn – pret gegarandeerd als jullie het eindresultaat terugzien.
- Duik in luisterboeken
Even geen scherm? Luisterboeken zijn ook media! Kies samen een mooi verhaal (bijvoorbeeld via de Bibliotheek-app, Spotify of een speciale kinderluisterboeken-app) en nestel je gezellig op de bank of in bed. Terwijl een vertelstem het verhaal tot leven brengt, luisteren jullie samen. Na elk hoofdstuk kun je kort napraten: “Wat vond jij het leukste aan dit stuk?” Zo maak je van luisteren een écht interactief moment. Extra leuk: sommige prentenboeken hebben ook een luisterversie – pak het boek erbij en lees mee terwijl jullie luisteren. En log ook zeker eens in op Bereslim of de Voorleeshoek – gratis te gebruiken voor bibliotheekleden! Een laagdrempelige manier om samen te genieten van verhalen. - Programmeren zonder scherm: met boeken en hoepels
Geen computer nodig om de basis van programmeren te leren. Leg een paar hoepels op de grond en kies samen een bekend prentenboek of thema. Laat je kind als een “robot” van hoepel naar hoepel lopen op basis van jouw instructies: “Ga één stap vooruit en sla het boek open op pagina 3.” In elke hoepel ligt een kaart, plaatje of boek dat de volgende stap bepaalt. Zo zet je eigenlijk een simpel programma uit dat je kind uitvoert – en geloof me: dat levert niet alleen veel lol op, maar het stimuleert ook logisch denken, taal én samenwerking.
Nog leuker: op www.tikketakketoetsenbord.nl/les vind je een gratis les met kaartjes, variaties en uitleg die je zo kunt gebruiken in de klas of thuis. Een perfecte manier om bewegend leren te combineren met digitale geletterdheid – zonder extra schermtijd! - Programmeren met een verhaal (Cubetto): Heb je weleens van Cubetto gehoord? Dat is een schattige houten robot voor jonge kinderen. Cubetto kun je besturen met gekleurde blokjes op een bord – geen scherm nodig. Er zit een speelmat bij met een verhaallijn. Samen kunnen jullie Cubetto opdrachtjes geven (bijvoorbeeld: ga vooruit, draai links) zodat hij over de mat kruipt en een heel avontuur beleeft. Het leuke is dat je dit samen kunt doen: bedenk samen waar Cubetto naartoe moet in het verhaal. Zo leren kinderen spelenderwijs de basis van programmeren én beleef je samen een verhaal.
Samen met media maakt media waardevoller. Dat is de kern van dit alles. Of je nu een boek leest met QR-codes, een spel speelt op de tablet of een tekening tot leven wekt – doe het samen en zie hoeveel rijker de ervaring wordt. Laat je ukkie niet alleen op mediavontuur gaan, maar ga mee op ontdekkingstocht.
