AI in de Klas: De Toekomst van Onderwijs – Een uitleg voor leerkrachten
Heb je wel eens gehoord van AI, ofwel kunstmatige intelligentie? Het klinkt misschien ingewikkeld, maar AI is eigenlijk overal om ons heen. En nu komt het ook onze klaslokalen binnen!
In deze blog gaan we het hebben over:
- Wat AI nu al kan
- Voorbeelden van AI-tools die je meteen kunt gebruiken
- Wat AI precies is (en nee, het zijn niet alleen robots!)
- Handige tips om met AI aan de slag te gaan in je lessen
Om deze blog en video te maken heb ik de volgende boeken gebruikt:
AI kan ons helpen bij veel dingen. Denk aan:
- Schrijven verbeteren
- Plaatjes maken
- Muziek componeren
- En nog veel meer!
Maar let op: we moeten wel voorzichtig zijn met AI. We gaan het ook hebben over hoe we veilig en eerlijk met AI kunnen werken in de klas. Of je nu denkt dat AI geweldig is of er juist een beetje bang voor bent, deze blog helpt je op weg. Weet je nog: “AI vervangt je niet. Iemand die AI gebruikt wel.” Dus laten we samen ontdekken hoe AI ons onderwijs leuker en beter kan maken!
Inspiratie voor deze blog en video heb ik onder andere gehaald uit het boek Chatten met napoleon. Zoals de openingsquote van het boek zegt:
“AI will not replace you. A person using AI will.” – Santiago Valderrama
AI-tools voor het onderwijs
In bovenstaande video laat ik een heleboel voorbeelden zien van AI. Ik raad je aan om de video te bekijken en daarna een tool uit te proberen.
- ChatGPT – https://chat.openai.com
- DALL-E – https://labs.openai.com
- Microsoft Copilot – https://copilot.microsoft.com
- Microsoft Edge (met AI-functionaliteiten) – Beschikbaar via de standaard Microsoft Edge browser
- Udio.com (voor het maken van muziek met AI) – https://udio.com
- Claude (voor programmeren) – https://www.anthropic.com of https://claude.ai
- Tessa – De Teach Assist – https://presenter.prowise.com
- Sketch.metademolab.com – https://sketch.metademolab.com
- AIKleurplaat.nl – https://aikleurplaat.nl
- Canva (met AI-functionaliteiten) – https://www.canva.com
- Google’s AI Notebook LM – https://notebooklm.google
Opmerking: Sommige van deze tools kunnen betalende diensten zijn of mogelijk niet in alle regio’s beschikbaar zijn. Controleer altijd de voorwaarden en geschiktheid voor educatief gebruik voordat je ze in de klas implementeert.
Wat is AI?
Kunstmatige intelligentie (AI) is geen nieuw concept; we kennen en gebruiken het al decennialang in verschillende vormen. In het onderwijs zien we al jaren voorbeelden van AI-toepassingen, vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Neem bijvoorbeeld educatieve platforms als Rekentuin en Taalzee, die al geruime tijd gebruikmaken van adaptieve leertechnologieën. Deze systemen passen zich aan het niveau en de voortgang van de leerling aan, wat in feite een vroege vorm van AI in het onderwijs is.
Hoewel deze toepassingen al indrukwekkend waren, gaan de ontwikkelingen op het gebied van AI de laatste jaren in een razend tempo. We zien nu een explosie van mogelijkheden die het potentieel hebben om het onderwijs grondig te transformeren. Van gepersonaliseerde leertrajecten tot intelligente feedback-systemen, AI biedt tools die zowel docenten als leerlingen kunnen ondersteunen.
ChatGPT – LLM
ChatGPT is een van de meest bekende voorbeelden van een Large Language Model (LLM). Ontwikkeld door OpenAI, heeft ChatGPT de manier waarop we met AI communiceren revolutionair veranderd. Het model kan menselijke taal begrijpen en genereren, waardoor het in staat is om complexe vragen te beantwoorden, teksten te schrijven, en zelfs te assisteren bij het programmeren.
DALL-E – Beeld
Naast tekstgebaseerde AI, zijn er ook modellen die zich richten op beeldgeneratie. DALL-E, eveneens ontwikkeld door OpenAI, is een AI-systeem dat afbeeldingen kan creëren op basis van tekstuele beschrijvingen. Dit opent nieuwe mogelijkheden voor creatieve expressie en visuele communicatie.
GPT’s maken
Een interessante ontwikkeling is de mogelijkheid om gepersonaliseerde GPT’s (Generative Pre-trained Transformers) te maken. Dit stelt gebruikers in staat om AI-modellen te creëren die zijn afgestemd op specifieke taken of kennisdomeinen. Hierdoor wordt AI toegankelijker en bruikbaarder voor een breder publiek.
ChatGPT op maat voor jou door gepersonaliseerde instructies
Een van de krachtigste aspecten van ChatGPT is de mogelijkheid om het model aan te passen aan jouw specifieke behoeften. Door gepersonaliseerde instructies te geven, kun je ChatGPT trainen om beter te presteren in specifieke contexten. Dit kan variëren van het aanpassen van de schrijfstijl tot het focussen op bepaalde onderwerpen of het volgen van specifieke richtlijnen. Deze flexibiliteit maakt ChatGPT een veelzijdig hulpmiddel voor een breed scala aan toepassingen, van contentcreatie tot datanalyse en klantenservice.
Deze recente ontwikkelingen in AI, met name op het gebied van taal- en beeldverwerking, openen nieuwe mogelijkheden voor innovatie en efficiëntie in diverse sectoren. Ze brengen echter ook belangrijke ethische en maatschappelijke vragen met zich mee, die aandacht vereisen naarmate deze technologieën zich verder ontwikkelen en integreren in ons dagelijks leven.
Hoe AI precies werkt legt Barend fantastisch uit in deze video:
Weet een AI wat het zegt of maakt?
Dit is een complexe filosofische vraag waar ook AI-experts nog over debatteren. Huidige AI-systemen zoals large language models (LLMs) hebben geen echt begrip of bewustzijn zoals mensen dat hebben. Ze produceren output gebaseerd op statistische patronen in hun trainingsdata, zonder echte kennis van de betekenis.
Toch kunnen ze zeer overtuigende en coherente teksten genereren, wat de illusie kan wekken van echt begrip. Ze hebben echter geen zelfreflectie, emoties of bewustzijn van wat ze “zeggen”.
Het is misschien beter om te stellen dat AI-systemen informatie verwerken en output genereren, in plaats van te zeggen dat ze iets “weten” of “maken” in de menselijke zin van het woord. Hun “kennis” is eigenlijk een statistische weergave van patronen in data, niet echt begrip.
Hoe communiceer je met een AI?
Je kunt typen, maar steeds vaker zul je ook zien dat je kunt praten met een AI. Spraakgestuurde AI-assistenten zoals Siri, Google Assistant en Alexa zijn al wijdverspreid en laten zien hoe natuurlijk deze interactie kan zijn. Veel chatbots en AI-tools ondersteunen nu ook spraakherkenning, waardoor je simpelweg kunt praten tegen je apparaat om de AI te gebruiken.
Wil je meer invloed op de output? Dan is het belangrijk dat je zelf input levert aan de AI. Dit kan onder andere met NotebookLM dat draait op Google Gemini. NotebookLM is een innovatieve tool die je in staat stelt om je eigen kennis en documenten te combineren met de kracht van AI.
Met NotebookLM kun je:
- Eigen documenten uploaden: Voeg je persoonlijke notities, onderzoeken of andere relevante teksten toe.
- Contextuele vragen stellen: De AI gebruikt jouw geüploade informatie als context om meer gerichte en relevante antwoorden te geven.
- Samen brainstormen: Gebruik de AI als een intelligente gesprekspartner om ideeën te genereren en te verfijnen.
- Samenvattingen maken: Laat de AI complexe informatie uit jouw documenten samenvatten.
- Verbanden leggen: Ontdek nieuwe inzichten door de AI verbanden te laten leggen tussen verschillende stukken informatie.
Door gebruik te maken van tools zoals NotebookLM, creëer je een meer gepersonaliseerde AI-ervaring. De AI werkt niet alleen met algemene kennis, maar ook met jouw specifieke informatie en expertise. Dit resulteert in output die beter aansluit bij jouw behoeften en vakgebied.
Het is belangrijk om te onthouden dat de kwaliteit van de AI-output sterk afhangt van de kwaliteit van de input. Hoe duidelijker en gedetailleerder jouw instructies en context zijn, hoe beter de AI je kan assisteren. Experimenteer met verschillende formuleringen en hoeveelheden context om de beste resultaten te krijgen.
Naarmate AI-technologie zich verder ontwikkelt, zullen er ongetwijfeld nog meer innovatieve manieren ontstaan om te communiceren met en input te geven aan AI-systemen, wat leidt tot nog krachtigere en flexibelere AI-assistenten.
De kunst van het prompten van een AI
Wil je meer tips over het prompten van een AI. Bekijk dan zeker deze video van Barend.
Richtlijnen voor het gebruik van AI
Bij het gebruik van AI in het onderwijs is verantwoordelijkheid key. De Europese Commissie heeft hiervoor handige “Ethische Richtlijnen voor het gebruik van AI en data bij onderwijzen en leren voor leerkrachten” opgesteld. Deze richtlijnen helpen docenten om AI veilig en eerlijk in te zetten, met respect voor privacy en het welzijn van leerlingen. Ze zijn een must-read voor elke onderwijsprofessional die met AI aan de slag wil. Door deze richtlijnen te volgen, kunnen we de voordelen van AI benutten en tegelijkertijd verantwoord te werk gaan in onze lespraktijk.
Ook goed om te lezen: De handreiking AI voor scholen:
https://www.kennisnet.nl/artificial-intelligence/handreiking-ai-voor-scholen
Concept leerdoelen Digitale geletterdheid
Wist je dat er nieuwe leerdoelen aankomen voor digitale geletterdheid en dat daar ook ai in zit? In de nieuwe concept kerndoelen voor digitale geletterdheid, opgesteld door SLO, krijgt kunstmatige intelligentie ook een vaste plek. Kerndoel 9.3 stelt expliciet dat leerlingen moeten leren over AI en de invloed ervan op hun leven. Maar dat’s niet alles. Ook andere kerndoelen raken aan AI-gerelateerde onderwerpen, zoals de bredere impact van digitalisering op de samenleving, computational thinking, en het kritisch beoordelen van digitale informatie. Deze kerndoelen bieden een fantastisch kader om AI te integreren in ons onderwijs, zodat we onze leerlingen kunnen voorbereiden op een toekomst waarin AI een steeds grotere rol speelt. Het is duidelijk: AI is niet langer science fiction, maar een essentieel onderdeel van de digitale geletterdheid van onze leerlingen! Bekijk hier de concept kerndoelen voor digitale geletterdheid:
https://www.slo.nl/sectoren/po/digitale-geletterdheid-po/digitale-geletterdheid-po/conceptkerndoelen
Voorbeelden om te gebruiken voor de leerling
Ben je enthousiast geworden over het introduceren van AI in je lessen, maar weet je niet goed waar te beginnen? Geen zorgen! Het Klokhuis komt to the rescue met hun fantastische AI Studio (https://aistudio.hetklokhuis.nl/nl). Deze interactieve tool is speciaal ontwikkeld om leerlingen op een leuke en toegankelijke manier kennis te laten maken met AI. Met hands-on activiteiten kunnen kinderen zelf ervaren hoe AI werkt, van gezichtsherkenning tot chatbots. Het beste? Er zijn ook kant-en-klare lesideeën beschikbaar, waardoor je als leraar makkelijk aan de slag kunt. Of je nu een volledige les over AI wilt geven of het wilt integreren in andere vakken, de AI Studio van Het Klokhuis biedt een schat aan mogelijkheden. Dus, waarom wachten? Duik samen met je leerlingen in de wereld van AI en ontdek hoe machines kunnen leren!
https://aistudio.hetklokhuis.nl/nl
Meer leren over AI?
Deze websites en boeken kan ik je aanraden: