Digitale geletterdheid in de kleuterklas? Gebruik deze prentenboeken!
Hoe bied je digitale geletterdheid aan bij de jongste kinderen op school? Het is een vraag die ik de laatste tijd steeds vaker krijg. Zo ontving ik onlangs een mailtje: “Sander, onze kleutercollega’s willen graag aan de slag met digitale geletterdheid middels prentenboeken. Heb jij suggesties?” Absoluut! Prentenboeken zijn namelijk dé perfecte manier om dit onderwerp op een speelse en veilige manier de klas in te halen.
De digitale wereld is overal, ook voor kleuters. Toch hoeft digitale geletterdheid echt niet te betekenen dat de kinderen direct allemaal achter een scherm moeten zitten. Sterker nog: de basis leg je gewoon in de kring, samen met een goed boek.
Hieronder deel ik mijn favoriete prentenboeken om thema’s als mediawijsheid, schermtijd, online veiligheid en computational thinking bespreekbaar te maken bij de jongste kinderen.
1. Dé aanrader voor de digitale wereld: Tikke takke toetsenbord
Ik tip hem natuurlijk met gepaste trots, maar dit versjesboek mag echt niet ontbreken in de kleuterklas! Ik schreef ‘Tikke takke toetsenbord’ samen met Juf Sanne (Sanne Ramakers), speciaal om de brug te slaan tussen de fysieke en de digitale wereld. Met heerlijke ritmische versjes en de geweldige praatplaten van Paco Vink maken we abstracte begrippen tastbaar. Van videobellen met oma tot de werking van een tablet en het ontdekken van een toetsenbord; het staat er allemaal in. Het is dé perfecte start om jonge kinderen ‘digiwijs’ te maken.
2. Thema: Schermtijd en afleiding (Mediawijsheid)
Hoe ga je om met schermen? En wat doet het met je als je er te lang naar staart? Deze boeken maken dat op een grappige manier inzichtelijk:
- De anti-schermpolitie (Lenia Major & Florent Bégu) – Mia wil heel graag met haar broer spelen, maar hij staart alleen maar naar zijn schermpje. Ze schakelt de ‘anti-schermpolitie’ in, die allerlei hilarische dingen probeert om hem af te leiden.
- Een tijger in de trein (Maranke Rinck & Martijn van der Linden) – Een prachtig, fantasierijk verhaal waarbij een treincoupé volstroomt met allerlei gekke dieren. De enige die hélemaal niets in de gaten heeft, is papa; hij heeft alleen maar oog voor zijn telefoon. Heel herkenbaar en perfect om afleiding door schermen (ook bij volwassenen!) te bespreken.
- Ferm (Tirza Beekhuis) – Haai is zijn vriend Ferm kwijt. Ferm heeft namelijk de wonderlijke wereld van het gamen ontdekt en is daar he-le-maal in opgegaan. Maar zitten daar ook nadelen aan?
- Handje (Tjibbe Veldkamp & Wouter Tulp) – Een prachtig prentenboek over een meisje dat naar de apen in de dierentuin wil, maar haar vader kijkt alleen maar op zijn telefoon. Ze pakt de hand van een andere vader en blijft ruilen.
- Mama te koop (Tine Mortier & Marjolein Pottie) – Casper wil zijn moeder verkopen omdat ze maar niet stopt met bellen.
- Het is een boek (Lane Smith) – Een klassieker over Ezel die niet snapt wat Aap aan het doen is met een ‘boek’. “Hoe scrol je naar beneden?” vraagt Ezel. Prachtig om het verschil tussen digitaal en analoog aan te stippen (Praktische ICT-vaardigheden).
3. Thema: Hoe werkt een computer? (Computational Thinking)
- Nova ruimt op (Eva Leurink) – Een fantastische en gloednieuwe aanrader! Nova houdt van uitvinden, maar vindt opruimen vreselijk saai. Dus bouwt ze zelf een robot die het vuile werk voor haar doet. Alleen… wat gebeurt er als een robot je opdrachten net niet helemaal goed begrijpt? Een superleuk en grappig verhaal over de kracht van fantasie, plannen maken en de eerste stappen in AI en robotica.
- Hallo Ruby: de grote reis door de computer (Linda Liukas) – Een kleurrijk en speels boek dat kleuters (en iets oudere kinderen) door middel van een avontuur meeneemt in de basisbeginselen van ‘computational thinking’, patronen herkennen en hoe een computer in de basis werkt.
Praktische tip voor in de klas
De kracht van deze boeken zit hem in het gesprek achteraf. Gebruik de verhalen, versjes en praatplaten (zoals uit Tikke takke toetsenbord) voor een interactief kringgesprek. Stel open vragen zoals:
- “Wat vind jij het allerleukst om op de tablet te doen?”
- “Heeft papa of mama ook wel eens alleen maar oog voor de telefoon, net als in het boek?”
- “Mag jij zelf bepalen hoe lang je op een schermpje zit?”
Je zult zien dat kleuters hier vaak heel eerlijke en verrassende antwoorden op geven, wat prachtige leermomenten oplevert.
Welk prentenboek over digitale geletterdheid is jouw favoriet? Of mis je nog een fantastische titel in dit rijtje? Laat het me weten in de reacties!
